Samen naar digitale soevereiniteit voor het onderwijs
Een geslaagde eerste roundtable
Cloudwise en Nextcloud organiseerden samen een roundtable die leidde tot nuttige aanknopingspunten voor de mogelijke realisatie van een soevereine cloud voor het onderwijs.
Als er één ICT-onderwerp is waarover in deze tijd veel wordt gesproken, is het wel digitale soevereiniteit. Er is een groeiend besef dat we moeten voorkomen dat vreemde mogendheden zomaar bij onze data kunnen. Ook vanuit het onderwijs klinkt steeds luider de vraag naar een veilige online omgeving die wordt beschermd door Nederlandse wetgeving. Kortom, het is tijd voor actie.
De vraag is alleen: hoe realiseer je zo’n soevereine cloud?
De overheid zet wel stappen, maar het bedrijfsleven zal ook zijn rol moeten pakken. Bij Cloudwise hebben we dat onderkend en zijn we een samenwerking aangegaan met twee specialisten: Nextcloud, open source-platform voor online samenwerken en bestandsopslag, en ons zusterbedrijf Previder, bouwer en beheerder van ICT-infrastructuur met vier eigen Nederlandse datacenters.
Echte regie over je eigen data
Op grond van de Amerikaanse CLOUD Act zijn Amerikaanse cloudaanbieders verplicht om data desgevraagd te overhandigen aan Amerikaanse autoriteiten. Dat betekent dat zelfs data die via een Amerikaanse partij is ondergebracht in een datacenter in Nederland toegankelijk kan zijn buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Op dat moment wordt het lastig om te voldoen aan zowel de AVG als het Normenkader IBP. Want Europese leerling- en medewerkersgegevens zijn dus niet per definitie veilig op Europese bodem. De oplossing is een volledig in Europa gehoste omgeving die wordt beheerd door een autonome Europese aanbieder.
Waarom roundtables?
Het in de lucht brengen van een volwaardige ‘eigen’ cloud zal grote investeringen met zich meebrengen. Daarom willen we als samenwerkende partners eerst bepalen in hoeverre we binnen het onderwijs commitment krijgen voor zo’n initiatief. Zo organiseren we nu roundtables waar we in gesprek gaan met het veld. Daarbij staan twee cruciale vragen centraal. Welke behoefte leeft er precies in de sector? En hoe groot is de bereidheid om bij te dragen aan de realisatie van een solide soevereine cloud?
Een productieve sessie
De eerste roundtable vond plaats op de middag van woensdag 3 juni jongstleden. In de ‘lerarenkamer’ van Cloudwise mochten we zo’n 25 enthousiaste deelnemers verwelkomen; een mooie mix van ICT’ers, FG’ers, directeuren en bestuurders. Ook vertegenwoordigers van SIVON (de ICT-inkoopcoöperatie van en voor schoolbesturen in het funderend onderwijs) en Kennisnet schoven aan. Zo werd het een productieve, veelzijdige en energieke sessie die veel aanknopingspunten bood waarmee we verder kunnen.
Terugblik op de roundtable van 3 juni 2026
Benieuwd hoe het er bij zo’n roundtable aan toe gaat? We hebben een korte video gemaakt die een goede indruk geeft.
Urgentie
Alle deelnemers aan de sessie waren het erover eens dat het tijd is om stappen te zetten richting digitale soevereiniteit. Scholen voelen zich verantwoordelijk voor de gevoelige gegevens van kinderen die hen worden toevertrouwd. Men vraagt zich af welke garantie er is dat die gegevens nu of in de toekomst niet kunnen worden misbruikt voor andere doeleinden; een vraag die alleen maar urgenter wordt door de onstuitbare opmars van AI.
Obstakels
Deelnemers zagen ook wel obstakels. Dit soort ingrijpende veranderingstrajecten kost veel tijd en capaciteit, en vaak staan er ook nog andere projecten op de agenda. Overgaan naar een soevereine cloud brengt investeringen met zich mee, en in de tussentijd lopen de kosten voor bestaande licenties (Microsoft en/of Google) en het bijbehorende beheer gewoon door. Daarnaast wordt gevreesd dat medewerkers huiverig zijn voor alweer een migratie. Hoewel deze bedenkingen gegrond kunnen zijn, mogen ze wat ons betreft niet in de weg staan van de ontwikkeling van een soevereine cloud.
"Nextcloud is vooral een bouwsteen en geen eindoplossing."
- Farbrice Mous, Manager SMI Nextcloud
Op naar de pilots!
Al met al kunnen we terugkijken op een geslaagde eerste sessie. De deelnemers hadden waardering voor de manier waarop Cloudwise, Nextcloud en Previder samen deze handschoen oppakken. Ook de prijsindicatie die we als partners presenteerden voor deze mogelijke nieuwe dienst, werd zeer goed ontvangen. En zeker zes deelnemers (onder wie zelfs een partij uit België) gaven aan belangstelling te hebben om mee te doen aan een pilot. Met hen gaan we de komende tijd verder in gesprek. Samen zullen we bekijken hoe we een solide pilot kunnen opzetten, die laat zien of de dienst goed werkt binnen een volledig schoolbestuur.
Doe je mee?
Wil je zelf meedoen aan een volgende roundtable? Of zie je voor jouw school of stichting mogelijkheden om deel te nemen aan een pilot richting de soevereine cloud? Laat het ons weten, we komen graag met je in gesprek.
