Terug naar overzicht
Download de gids Ga

Digitale veiligheid is geen product dat je koopt

Digitale veiligheid wordt in het onderwijs nog steeds te vaak gezien als iets wat je aanschaft. Je betaalt je IT-dienstverlener ervoor en dan is het klaar. Maar in de praktijk werkt het anders. Digitale veiligheid is een doorlopend proces dat meebeweegt met de school. In dit artikel lees je wat daarbij van belang is en wat je als school zelf kunt doen.

Blijf up-to-date

De onmisbare basis voor digitale veiligheid bestaat uit zaken als tijdige updates, een strikt wachtwoordbeleid, multifactorauthenticatie (MFA) en goed ingerichte toegangsrechten. Maar elk nieuw schooljaar brengt nieuwe medewerkers, nieuwe devices, nieuwe applicaties en nieuwe dreigingen met zich mee. Daarom is het zaak om die basis te blijven onderhouden. Doe je dat niet, dan wordt het dweilen met de kraan open, hoe geavanceerd de rest van de beveiliging ook is.

Drie cruciale factoren

Echte digitale veiligheid kun je pas realiseren als drie factoren naadloos op elkaar aansluiten:

  • Beleid: processen die vastleggen wie wat doet, voor, tijdens en na een incident.
  • Mens: medewerkers die beseffen waar de risico’s zitten en aan de bel durven te trekken.
  • Techniek: betrouwbare apparatuur die up-to-date blijft.

Is een van deze drie factoren niet op orde, dan zijn de andere twee veel minder waard. 

Beleid

Een duidelijk plan maakt het verschil

Bij een cyberaanval telt elke minuut. Toch richten veel scholen hun beveiliging voorzichtig in, omdat ze bang zijn het onderwijs te verstoren. Daarbij is vaak ook nog onduidelijk wie bevoegd is om urgente maatregelen te nemen (zoals het uitzetten van een server) en wie medewerkers, ouders en schoolleiding moet informeren. En wat de fase na het incident betreft: wie schoont de systemen op, wie onderzoekt de oorzaak en wie zorgt ervoor dat iedereen weer veilig kan werken? Als er voor dit alles geen duidelijk plan klaarligt, gaat een incident het onderwijs onnodig lang stilleggen.

Techniek

Alle hardware in beeld

In discussies over de technische aspecten van digitaal veilig onderwijs gaat de aandacht meestal primair uit naar de laptops van leerkrachten en de devices in de klas. Apparaten als verouderde servers en printers, digitale schoolborden en privé-devices van medewerkers en leerlingen worden nog weleens over het hoofd gezien. En juist die apparaten waar niemand aan denkt, vormen de ideale achterdeur voor aanvallers. Een indringer die via zo’n vergeten apparaat binnenkomt, kan zich vrij door het netwerk bewegen en wordt vaak pas opgemerkt als het te laat is.

Vijf tips voor digitaal veilig onderwijs

Hoe vertaal je het bovenstaande nu naar maatregelen in de dagelijkse praktijk? Daarvoor hebben we de volgende vijf praktische tips opgesteld.

  • 1

    Maak van digitale veiligheid een vast item

    Zet digitale veiligheid structureel op de agenda, net als financiën en onderwijskwaliteit. Dat hoeft niet ieder kwartaal met een dik rapport. Stel wel steeds dezelfde vragen: wat is er veranderd, wat hebben we geleerd en hoe staan we ervoor ten opzichte van het Normenkader IBP?

  • 2

    Spreek af wie mag ingrijpen

    Bepaal vooraf wat automatisch geblokkeerd mag worden en wie het mandaat heeft om in te grijpen. Ook als daarvoor tijdelijk een deel van het netwerk offline moet. Een uur zonder digibord is vervelend, een week zonder onderwijs is een crisis.

  • 3

    Zet een noodplan op papier

    Maak een incidentprotocol met rollen, telefoonnummers en beslisbevoegdheden. Zet het letterlijk ook op papier, want tijdens een aanval kunnen digitale systemen onbereikbaar zijn. Oefen het protocol minstens één keer per jaar, net als een ontruiming. Een plan dat nooit is getest, kan op het beslissende moment tekortschieten.

  • 4

    Blijf werken aan weerbaarheid

    Investeer het hele jaar door in digitale bewustwording. Niet met één verplichte e-learning, maar met korte, terugkerende momenten: een phishingoefening, vijf minuten in de teamvergadering of aandacht voor digitale weerbaarheid in de klas. Zorg vooral voor een cultuur waarin fouten direct worden gemeld. Een gemeld foutje kun je oplossen, een verzwegen foutje kan uitgroeien tot een incident.

  • 5

    Weet wat er aan je netwerk hangt

    Breng volledig in kaart welke apparaten en systemen met het schoolnetwerk verbonden zijn en houd dat overzicht actueel. Wijs ook iemand aan die daar expliciet verantwoordelijk voor is. Want een blinde vlek in het netwerk is uiteindelijk niet alleen een technisch, maar vooral een organisatorisch probleem.

Digitaal veilig onderwijs

Digitaal vaardige mensen verdienen een digitaal veilige omgeving. En zo'n veilige omgeving werkt pas als mensen er vaardig mee omgaan. Lees hoe wij ook de technische kant voor je op orde brengen op de pagina Digitaal veilig onderwijs.

Lees verder

Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico